Winterzonnewende Stonehenge

Op de dag van de winterzonnewende bereikt de zon op het noordelijk halfrond zijn laagste stand en hebben we de kortste dag en de langste nacht. In alle oude culturen had de winterzonnewende een speciale, mystieke betekenis. Het was het moment dat de heilige verbinding met het licht, het goddelijke werd gevierd.
De terugkeer van het licht was uitermate belangrijk voor onze voorouders, want meer licht betekende meer zon en warmte, en daarmee een nieuwe groeiperiode voor de gewassen. Het is dus ook niet vreemd dat daarom dit bij uitstek een tijd was om feest te vieren. Het donkerste deel van de winter was namelijk bereikt en vanaf nu kon men gaan uitkijken naar de tijd dat de natuur weer in bloei zou komen. Onze voorouders zagen dit feest dan ook als het midden van de winter, vandaar ook de naam  Midwinter.

Traditioneel zijn de dagen rond de winterzonnewende altijd en overal al een tijd voor religieuze festiviteiten, ceremonies en rituelen geweest. In het oude Rome werden de Saturnalia gehouden, een festival ter ere van de landbouwgod Saturnus, de landbouwgod die niet de dood, maar de levenskracht die de dood overwon belichaamde. De naam is afgeleid van saturn: 'het gezaaide', en saturare: 'in overvloed schenkend'. Saturnus moest weer wakker geschud worden om de laatste vonk van leven weer aan te wakkeren. Dit Midwinterfeest begon op 17 december en werd 12 dagen lang gevierd. Deze 12 dagen waren een tijd waarin alles anders was. Buiten tijd en ruimte werd alles omgedraaid. Slaven werden door meesters bediend, oorlogen werden tijdelijk onderbroken en scholen en openbare gebouwen waren gesloten. Men bezocht vrienden en familie en bracht kleine, maar waardevolle geschenken mee. Vooral waskaarsen waren een populair geschenk. Ze waren in die tijd kostbaar en symboliseerden het terugkerende licht. Daarnaast gaf het licht van de kaarsen de mensen de gelegenheid om na de duisternis nog activiteiten te doen. Huizen werden versierd met groene takken als symbool van het eeuwige leven. 
De derde dag was altijd gewijd aan Ops, de echtgenote van Saturnus en godin van de vruchtbaarheid.

Volgens de oude Keltische overlevering bevalt op donkerste dag van het jaar de grote godin diep in de aarde van het terugkerende zonlicht. Dat dit een belangrijk moment was, kunnen we afleiden uit het gegeven dat er zoveel verschillende bouwwerken zo ontworpen zijn, dat het zonlicht precies tijdens Midwinter naar binnen kon vallen. Bekend is Stonehenge, de beroemde megalithische stenen cirkel in het zuidwesten van Engeland. Minder bekend is Newgrange in Ierland, een grafmonument dat volgens koolstofmetingen ouder is dan de piramides van Gizeh in Egypte en Stonehenge in Engeland. De tombe is cirkelvormig en heeft een doorgang van 19 meter. Elk jaar valt tussen 18 en 24 december met zonsopgang 15 minuten lang het zonlicht in de doorgang. In deze nachten schenkt de godin het leven aan het licht. De zon keert weer terug, geboren uit de donkere en voedende schoot van Moeder Aarde, de grote godin. Men kan zich tegenwoordig aanmelden om dit moment zelf mee te maken. Uit de lijst van ingeschrevenen wordt dan een twintigtal mensen ingeloot. Winterzonnewende Yule

Bij de Germanen werd Yule of Joel gevierd. Het oude Yulefeest duurde ook 12 dagen. Oorspronkelijk vierden onze Germaanse voorouders deze 12 dagen vanaf de eerste Volle Maan na de zonnewende.
Gedurende deze 12 nachten leek het alsof de zon stil blijft staan en de nachten lang zouden blijven - het wiel van het jaar leek vast te zitten en de zon stil te staan. Met uitbundige vuren en feesten werd de geboorte van het licht gevoed en het wiel van het jaar weer in beweging gebracht zodat de dagen weer zouden lengen.
Volgens de Germaanse mythologie raasde Wodan met de geesten van onze voorouders als zijn volgelingen door de nacht om hun afstammelingen de zegen te geven. Maar ook de godin Holda nam een belangrijke rol in. Zij was de moe­dergodin die de doden toedekte. De tocht van Wodan en Holda met hun luidruchtige gevolg van doden werd ook wel de wilde jacht genoemd. De jacht was op de wolf Fenrir, die de zon had verslonden.

Midwinter was zo ingeworteld en belangrijk in het leven van onze voorouders, dat de christelijke bekeerders het zelfs met dreigementen van hel en verdoemenis niet uitgeroeid kregen en geen andere keus hadden dan de oorspronkelijke feesten te kerstenen. Het feest van de geboorte van Jezus Christus werd aan de winterzonnewende gekoppeld. Zelfs vandaag de dag zien we in de kerstviering nog veel heidense gebruiken terug komen, zoals de kerstboom, de cadeautjes en het gezamenlijke feestelijke kerstmaal. Ook kennen we de serie van 12 heilige dagen na de kerst, eindigend met Driekoningen op 6 januari.

De christelijke kerk schoof zelfs heiligen naar voren om de aandacht van de heidense winterfeesten af te leiden. Lucia, geboren in de 3de eeuw, gaf haar verloving op om zich te wijden aan haar christelijke roeping, waarvoor zij tijdens de christenvervolging werd vermoord. Haar naam betekent licht en ze werd in de late middeleeuwen verbonden met de terugkeer van het licht. Tijdens het Luciafeest (in Scandinavië gevierd op 13 december) ging de jongste dochter gekleed in het wit met een kroon van brandende kaarsen de slaapkamers af om alle huisgenoten koffie en lekkernijen te brengen.

Winterzonnewende hoornblazenOp Sint Thomas (21 december) was het gebruikelijk om in de nacht alles op zijn kop te zetten. Jongeren gooiden kruiken tegen deuren kapot en in de kerk werd gedanst. Ook het Thomasluiden was bedoeld om nieuwe levenskracht op te wekken. Met name in het noorden van ons land was het gebruikelijk om tussen 21 en 31 december de hele dag de klok te luiden. Het  midwinterhoornblazen hangt daar ook mee samen en is tot op heden vooral in Twente nog steeds populair.
In vele religies werd tijdens  Midwinter de lichtgod geboren, zoals Mithras en Osiris. Of er was sprake van verjonging van de zonnegod zoals Sol Invictus. De kerk schoof Jezus naar voren als zonnegod, want ook hij stond symbool voor het licht dat de duisternis verdreef. Er is nooit overeenstemming geweest over de juiste geboortedag van Jezus. In alle waarschijnlijkheid vond deze plaats in het voorjaar.

In eerste instantie werden Yule en het christelijke kerstfeest ook op dezelfde datum, namelijk op 25 december gevierd. Maar de Juliaanse kalender begon steeds meer achter te lopen langzaam maar zeker viel de zonnewende waarop Yule gevierd werd steeds eerder. Toen de  gregoriaanse kalender werd ingevoerd, heeft de kerk van deze gelegenheid gebruik gemaakt om beide feesten te scheiden van elkaar. Het was hen namelijk al lang een doorn in het oog dat kerst tegelijkertijd met het heidense Yule gevierd werd. Zij hielden dus kerst op de oorspronkelijke datum 25 december, terwijl Yule door de aangepaste kalender voortaan op 21 december zou zijn. Echter, de gebruiken die bij Yule hoorden waren inmiddels zo verweven in de kerst dat deze ook nu nog gebruikt worden. Sterker nog, tegenwoordig lijken de heidense gebruiken meer synoniem te zijn met de kerst dan de geboorte van Jezus Christus zelf.


De legende van koning Hulst en koning Eik

Winterzonnewende Koning Hulst EikKoning Eik is de heer van het groene woud, van het lengen der dagen. Zijn heerschappij begint met Midwinter en eindigt met Midzomer wanneer zijn broer koning Hulst de scepter overneemt. Met Litha (21 juni) en Yule (21 december) vechten de broers symbolisch om de gunst van de godin in haar aspect van levenschenker in de dood. Dood en wedergeboorte van het licht vormen het thema. De Eikkoning staat voor belofte, leergierigheid en groei. Hij is god van de toenemende zon. Zijn broer de Hulstkoning vertegenwoordigt inkeer, wijsheid en rust. Hij is god van de afnemende zon. Hun symbolische strijd laat niet de dood van de een zien, maar de over­heersende invloed van de ander. De geest van de geslagen koning waart nog rond, maar zijn energie is afnemend, zoals de energie van de overwinnaar toenemend is. De godin is altijd aanwezig, zij is de cirkel van het leven. Zij wordt bevrucht, geeft en neemt leven. De god, gesymboliseerd door de koningen in hun twee verschijningsvormen voeden de godin met hun energie, strijden voor haar, staan in dienst van haar, van dood en leven. Tijdens Yule en Litha gaat één aspect van hen te ruste en wordt het andere aspect geboren. Deze eeuwige cyclus is een symbolische weergave van wat wij waarnemen en voelen in de natuur om ons heen en in onszelf. Koning Hulst regeert van Midzomer tot Midwinter. Koning Eik heerst van Midwinter tot Midzomer.

De oorspronkelijke yuleboom was een eikenboom, die met Yule in de brand werd gestoken als vuuroffer aan de lichtgod. Het yuleblok is een groot stuk hout, meestal eikenhout, kersenhout of pruimenhout, dat gebrand werd tijdens Yule. Het moest blijven branden tot het einde van de Yuletijd en als het vroegtijdig doofde, was dit een slecht voorteken voor het komende jaar. De oudste vermelding van het yuleblok is te vinden in de Capitula van Martinus van Braga uit de 6e eeuw als een door de kerk verboden nieuwjaarsgebruik. Het wordt daarin beschreven als een wortelvormig stuk eikenhout, de onderkant van de stam. Dit blok werd in de haard gestookt en men goot er bier, mede of wijn over en voegde er veldvruchten en zout aan toe. De as hiervan werd over de akkers uitgestrooid.
Als het vuur eenmaal was aangestoken, moest het gedurende twaalf nachten blijven branden. Voordat het was opgebrand, sneed men een stuk van de wortelstam af, om te bewaren voor het komende jaar. Met dit stuk werd dan het nieuwe yuleblok aangestoken. Het symboliseert dus het 'eeuwige vuur'. De as van het yuleblok werd ook gebruikt om dingen die men nieuw wilde beginnen te bekrachtigen.

De riten van de winterzonnewende hebben allemaal betrekking op de heropleving van het zonlicht, dat zo essentieel is voor het leven op aarde. Ons hele leven is afhankelijk van de zon: zonder licht geen leven. Met de winterzonnewende bereikt dit levengevende principe het punt van minimale kracht en expansie. Maar het is ook een keerpunt en geeft daarmee de zekerheid dat het licht uiteindelijk onoverwinnelijk is. Vanaf dit moment neemt het licht weer toe. Eerst nog onmerkbaar, maar na een paar weken, meestal vanaf Driekoningen (6 januari), worden de dagen zichtbaar steeds langer en de straling van het licht sterker.
In het persoonlijke leven staat de winterzonnewende symbool voor de hoop en de telkens terugkerende ervaring dat onze essentie onverwoestbaar en onsterfelijk is, zelfs op momenten dat pikzwarte duisternis ons omringt. Dit licht is een innerlijke licht in ons, het licht van onze ziel die ons leidt en beschermt.

Het moment van de winterzonnewende was in de oude culturen altijd het moment, dat de heilige verbinding met het goddelijke werd gevierd. Hieraan ligt het idee ten grondslag dat er één leven in het heelal werkzaam is. Dit hoogste leven wordt alom vertegenwoordigd en manifest door de zon. Het astrologische symbool van de zon, een cirkel met een stip in het midden, vertegenwoordigt dit grote licht. Kosmische levenskracht stroomt van hogere niveaus naar de zon en van daar wordt het doorgegeven aan elk bezield wezen binnen ons zonnestelsel. Het hele zonnestelsel is doordrongen van één bewustzijn, één leven, één energie. De zon is de belichaming daarvan binnen ons systeem.

In India noemen de Rishis de zon ook Brahma. Daarmee verwijzen ze naar de goddelijke kracht die achter de fysieke vorm van de zon schuil gaat. De zon is het centrum van alle kennis en kracht. Ze is een intelligente en levende entiteit, een bron van diepe wijsheid die het lot van de aarde en haar bewoners vormt. Dat maakt het wellicht begrijpelijk, dat vrijwel alle oude beschavingen zulke  monumentale en artistieke structuren hebben ontworpen volgens de positie van de zon: Stonehenge voor de winter- en zomerzonnewende, Newgrange en de lange smalle as van de Karnaktempel in Egypte voor de winterzonnewende, de centrale toren van de enorme tempelcomplex van Angkor Wat in Cambodja voor de lente- en herfsteveningen of de tempelpiramide van de Maya's op het Mexicaanse schiereiland Yucatan voor zelfs alle vier de kardinale punten.
Vanuit een astrologisch oogpunt zijn deze vier punten in de loop van het jaar nog om een andere reden interessant, omdat zij de kwaliteit van de tijd van de komende 3 maanden beschrijven. Dienovereenkomstig beschrijft het moment van de winterzonnewende het potentieel van het volgende kwartaal, in dit geval tot de lente-evening van 2019.

Winterzonnewende 2018De horoscoop van de winterzonnewende is berekend voor het moment dat de zon het teken steenbok binnengaat. De winterzonnewende valt dit jaar op 21 december om 23:23 uur plaatselijke tijd. Het donkerste moment van het jaar en het donkerste moment van de dag vallen hier nagenoeg samen. Een interessante symboliek. Maar beide vertegenwoordigen geen eindpunt, maar een omslagpunt, waaruit het nieuwe voortkomt.

Als we naar deze horoscoop kijken, valt de graadnauwe conjunctie tussen Mercurius en Jupiter in boogschutter het meest op. Deze constellatie stimuleert een prikkelende, horizonverbredende uitwisseling met mensen van allerlei pluimage, die bereid zijn hun gedachten en ideeën te delen en ter discussie te stellen. In zulke ontmoetingen is het mogelijk mooie ervaringen op te doen, elkaar te inspireren, op nieuwe ideeën te brengen en persoonlijke inzichten te delen.
Met de Maan in tweelingen kunnen we gemakkelijk kennis, ervaringen en inzichten delen, waardoor we onze mogelijkheden beter leren benutten. We hebben steeds weer andere mensen nodig, die ons stimuleren dingen te zien en te ervaren waar we zelf op eigen kracht nog niet toe in staat zijn. Deze constellatie kan fungeren als een soort verloskundige: plotseling zien we onze visie duidelijk voor ons. En de vormgevende kracht van steenbok, die de Zon en Saturnus kleurt, geeft ons het noodzakelijke doorzettingsvermogen en uithoudingsvermogen, nieuwe ideeën en inzichten ook concreet om te zetten.

Het halfsextiel met Saturnus geeft echter ook aan, dat we misschien wel een aantal valkuilen zullen moeten vermijden en hindernissen uit de weg ruimen. Dit aspect kan enerzijds de energiestroom blokkeren, omdat we met onbekende ideeën en standpunten en waarheden te maken krijgen, anderzijds ook onze wil om de uitdagingen waar we mee te maken krijgen, versterken. Daarvoor is dan wel een voorzichtige en doordachte benadering belangrijk. De Zon staat vierkant Chiron, wat een indicatie is dat we onze doelen alleen bereiken, als we ons bewust zijn van de grenzen van wat passend en mogelijk is en daarmee in overeenstemming handelen. Het gaat er dan om dat wij onze eigen lichamelijke en geestelijke beperkingen respecteren en onze kracht niet verspillen, zoals de conjunctie met Mars in vissen kan aangeven. Want als we teveel willen en ons door stresssituaties uit balans laten brengen, kan dit tot misstappen en foute beslissingen leiden, vaak met onaangename gevolgen.

Een mooi aspect in deze horoscoop is de driehoek tussen Venus in schorpioen en Neptunus in vissen. Het wekt onze behoefte aan solidariteit, saamhorigheid en emotionele nabijheid en biedt ons gelegenheid dergelijke momenten in ons leven te ervaren. Dit is vooral merkbaar op vierde advent wanneer de actuele Maan in het teken kreeft loopt en van daaruit met beide een grote driehoek vormt. De Maansknopenas geeft aan dat we op dat vlak best nog het een en ander te oefenen en leren hebben.

Reacties   

0 #3 Trix 26-01-2019 15:24
Mijn grote dank!
Citeer
0 #2 Barro 08-01-2019 15:14
Ik ben geboren op 21 december 1980 rond 18:05, geloof ik. Er is ook iets met de kanteling van de aarde die eens in de 35 jaar plaatsvindt, geloof ik. Heeft zo'n bijzonder geboortemoment ook nog een speciale betekenis? Voel me altijd wel bijzonder :)
Citeer
0 #1 brigitte blondeel 21-12-2018 21:27
Wat een mooie uitleg over kerstmis in de verschillende culturen!
Ik wens je een zalige kerst en een gelukkig nieuwjaar
Brigitte
Citeer

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Inhoud ©1992 - 2019 Hans Planje
Hans Planje     E:      T: 053-4772532