Tijd 1


CHRONOS EN KAIROS

 

 

Tijd is een vreemd fenomeen. Het speelt een enorm belangrijke rol in onze tegenwoordige maatschappij: Onze agenda's staan bol van afspraken, we vliegen van de ene naar de andere activiteit en hebben het druk, druk, druk...
Iedereen weet dan ook, hoe dit mechanisme werkt. Even kijken naar de stand van de wijzers of de volgorde van de getallen van de klok en we weten hoe laat het is. En met een beetje extra rekenwerk kunnen we ook bepalen hoe lang we nog nodig hebben om een taak af te ronden of op tijd bij onze volgende afspraak te zijn. Tijd is dan ook iets waar we aan gewend zijn en niet meer bij stil staan...

Tijd is nodig om te bepalen, hoe laat iets begint én om er voor te zorgen dat wij dan op hetzelfde moment aanwezig zijn. Oorspronkelijk werd de tijd afgeleid uit de draaiing van de aarde om zijn eigen as en de beweging van de aarde om de zon. Later hebben we afgesproken dat een dag 24 uur duurt, dat een uur onderverdeeld wordt in 60 minuten en een minuut in 60 seconden. Zo kunnen we precies meten dat een treinreis van Enschede naar Amsterdam 2 uur en 14 minuten duurt, of 2 uur en 19 minuten, als je onder-weg moet overstappen, vooropgesteld natuurlijk, dat de trein onderweg geen vertraging oploopt. We hebben ook gemeten dat het wereldrecord 100 meter hardlopen voor mannen in 9,58 en dat voor vrouwen in 10,49 seconden plaatsvond.
Tegenwoordig wordt er gebruikt gemaakt van atoomklokken die de duur van een seconde tot op 17 cijfers achter de komma nauwkeurig vastleggen. Een atoomklok is gebaseerd op de trillingen van atomen. De frequentie van deze trillingen is zo constant en onafhankelijk van de omgeving, dat de afwijking van een atoomklok minder dan 1 seconde per 5 miljard jaar bedraagt.

Tijd 3
Naast de absolute tijd bestaat ook de nominale tijd. In een nominale schaal worden eigenlijk alleen num-mers toegewezen aan bepaalde zaken, om ze van elkaar te kunnen onderscheiden. Denk bv. aan bankrekeningnummers. Een nominaal tijdsysteem maakt gebruik van een tijdrekening, waarin een kalendersysteem, een tijdzone en het al dan niet gebruiken van zomertijd zijn gedefinieerd.

Als we wat dieper ingaan op het fenomeen tijd, wordt het toch wel wat ingewikkelder.
Er zijn verschillende takken van wetenschap die zich bezig houden met de tijd:
Biologen onderzoeken het aangeboren mechanisme in een levend organisme, waarbij bepaalde lichamelijke functies met een zekere regelmaat plaatsvinden, de zogenaamde biologische klok. Denk bv. aan ons slaap-waakritme, de menstruatiecyclus of de vogeltrek. Natuurkundigen houden zich op het gebied van tijd bezig met de Einsteins relativiteitstheorie, die zegt dat je sneller beweegt of als de zwaartekracht toeneemt, de tijd langzamer zal gaan.
Verder zijn er de filosofen die zich al eeuwenlang over het verschijnsel tijd hebben gebogen. Dit varieert van filosoferen over de vraag of de tijd überhaupt wel bestaat, of gewoon iets is dat wij als mens zelf hebben verzonnen. Tijd is immers niet tastbaar en er is geen waarnemingsorgaan voor is gevonden - tot het onderzoeken waarom dezelfde vijf minuten in de armen van je geliefde veel korter duren dan die in de stoel van de tandarts...
De manier waarop we tijd beleven, dat wil zeggen zonder de hulp van een klok, is uitermate subjectief en afhankelijk is van heel veel factoren.

 

Perceptie van tijd

Iedereen kent het verschijnsel dat dezelfde tijdseenheid korter of langer kan duren. 'De tijd vliegt' zeggen we als we ons lekker voelen en goed vermaken. Een geweldig uitstapje kan zomaar 'voorbij vliegen'. Voor sommige ouders lijkt de baby- en kindertijd eeuwen te duren, maar als het kind eenmaal volwassen is, vraagt men zich af waar de tijd gebleven is. Tijd kan ook tergend langzaam gaan, vooral als we met onaangename zaken te maken hebben: als we de les gelezen krijgen, we een vervelend onderzoek moeten ondergaan, bij de kassa in de rij staan, in de kou op de bus staan te wachten of een tijdens een oersaaie vergadering. Tijd maakt ons ongeduldig, frustreert ons en legt ons op wat we moeten doen.
Tijd 2Iedereen lijkt tijdgebrek te hebben. 'Ik heb geen tijd' is dan ook een van de meest gebruikte zinnen die mensen uitspreken. Soms gebruiken we het als excuus: We hoeven iets waar we eigenlijk geen zin in hebben niet te doen. Tegelijkertijd geven we hiermee ook aan een volle agenda te hebben, hetgeen ons interessant maakt. En een bijkomend voordeel is, dat het een alom geaccepteerde uitspraak is en zelden iemand daarover zal doorvragen.
Het onvoldoende tijd hebben is een gevoel, dat nauw samenhangt met onze cultuur. We worden geacht mee te doen en om erbij te horen, moeten we ons inzetten, presteren en hetzelfde (of meer) doen dan een ander.
De factor tijd vraagt voortdurend om keuzes en opofferingen. We moeten prioriteiten stellen: wat is belangrijk, wat kan wachten? Omdat we vaak moeite hebben met zulke keuzes, vluchten we gemakkelijk in bezigheden die helemaal niet van belang zijn, gewoon omdat we in de veelheid van dingen die we moeten, het liefst beginnen met de dingen die leuker en vertrouwder zijn, zelfs al geven ze op den duur geen enkele bevrediging. En dan zeggen we later: "Had ik maar..."

 

De tijd dringt...

Tijd lijkt voortdurend te dringen. Op veel terreinen in ons leven staan we onder druk. We verwachten dat de tijd een antwoord wil. We moeten nu vertrekken, anders missen we de laatste bus... We moeten nu beslissen, anders is de aanbieding voorbij... We moeten nu beginnen, anders zijn we niet op tijd klaar... De tijd forceert ons tot acties, uitspraken en maatregelen, die we - met meer of minder tijd - wellicht anders hadden besloten.
In onze cultuur is het de bedoeling dat we overal op tijd komen. 'Te laat komen' wordt gezien als verkeerd en 'te vroeg komen' als ongewenst of raar. Wie vaak te laat komt krijgt een stempel. Het wordt opgemerkt, er wordt geroddeld, men krijgt een slechte indruk, je riskeert zelfs je positie. Ook in groter verband wordt het streven naar punctualiteit als vanzelfsprekend gezien. Als de trein een paar minuten te laat is, roept dat irritatie op, evenals langer in een wachtkamer zitten dan gepland of een kassière die een praatje maakt met de klant voor ons en onze tijd verspilt. En wie de tijdsnorm overschrijdt, voelt zich schuldig, schaamt zich, en vervloekt... de factor tijd!

 

De tijd dwingt...

We worden geleefd door de tijd. De klok bepaalt voor een belangrijk deel wat we moeten doen. hij wijst ons op etenstijden, bedtijden, tijd om van huis te gaan, tijd om te werken, tijd om de kinderen te halen, tijd voor dit en tijd voor dat. En als we niet thuis zijn nemen we een horloge of mobiel mee om ons te blijven attenderen op de tijd: Na een lange werkdag wil je naar huis, maar de klok zegt dat je nog een uur moet doorwerken... 'Het is vroeger dan u denkt' had ik tijdens een van mijn eerste vakantiebaantjes op een kaartje geschreven en stiekem onder de klok op kantoor gehangen, om uitdrukking te geven aan het oersaaie werk dat ik moest doen. Het kaartje was snel weer verdwenen, maar er werd weken later nog over gepraat...
Je verheugt je op iets leuks, maar het duurt nog zo lang... Je wilde nog iets doen, maar het is al te laat... Veel goede ideeën worden nooit uitgevoerd. Omdat de tijd niet rijp is, omdat de klok iets anders zegt, omdat het te vroeg is... of te laat. En de dingen die we zomaar spontaan willen doen, doen we maar niet, tenzij het ons lukt, ze in ons 'schema' in te passen. We zijn allemaal slaven van de tijd.

Tijd 4 

Vadertje Tijd, Magere Hein en Saturnus

Zoals gezegd, tijd is onverbiddelijk. En alles om ons heen is vergankelijk, misschien wel de zwaarste last voor ons. Maar we hebben één zekerheid die aan het eind van ons leven op ons wacht: Tijd doodt meer mensen dan alle legers in de wereld bij elkaar en tijd vernietigt meer mensen dan welke dictator ook. Tijd is een massamoordenaar, onze grootste vijand en het enige begrip in de wereld waar we geen enkele zeggenschap over hebben.
Tijd 5De personificatie van de dood is Magere Hein. Hij wordt meestal afgebeeld als een gedaante die gehuld is in een donker gewaad met een kap over het hoofd en een zeis bij zich draagt. De zichtbare lichaamsdelen van Magere Hein laten zien dat hij een (levend) geraamte is. Het gaat dan om de benige hand waarmee hij zijn zeis vasthoudt en soms zijn schedel. De zeis symboliseert het feit dat de dood iedereen treft: een zeis maait alle korenhalmen om. Magere Hein staat ook symbool voor de (alles verslindende) tijd. Behalve een zeis draagt hij dan ook vaak een zandloper bij zich. Meestal wordt de tijd echter voorgesteld als Vadertje Tijd, een oude (maar nog wel levende) man die eveneens een zandloper en een zeis bij zich draagt.

Astrologisch gezien is Saturnus de planeet die geassocieerd wordt met de tijd. Hij vertegenwoordigt kwaliteiten als doelgerichtheid, planning, structuur, verantwoordelijkheid en volharding. Dit zijn allemaal kwaliteiten die alles te maken hebben met tijd. Zodra we een doel hebben, moeten we in de eerste plaats kunnen inschatten, hoeveel tijd we nodig hebben dat te bereiken. Daarnaast is het van belang te weten welke stappen we moeten zetten en in welke volgorde we die moeten uitvoeren om het gestelde doel te halen. Vervolgens hebben we de nodige discipline, volharding en verantwoordelijkheid nodig om naar het gestelde doel toe te werken.

 

Chronos en Kairos

Tijd heeft twee gezichten: Chronos en Kairos.
Chronos is een figuur uit de Griekse mythologie. Hij stamt af van de oergod Chaos en wordt meestal voorgesteld als een oude man met lange grijze baard.
Chronos vertegenwoordigt de kloktijd, de tijd die we ruimtelijk maken in een lijn of cirkel, de tijd die uit eenheden bestaat die neutraal en gelijk zijn. Hij staat voor de lineaire, meetbare tijd, de kloktijd die we aflezen, de tijd waarin we afspraken maken en gericht van de ene naar de volgende activiteit gaan, de tijd waarin we doel- en resultaatgericht te werk gaan en de tijd die we altijd tekort komen en die bevochten moet worden. Woorden als 'chronologisch' (in de tijd opvolgend), 'chronisch' (langdurig) en kroniek (chronologisch tijdverslag) zijn hiervan afgeleid.
Chronos wordt vaak verward met de Titaan Kronos, die op verzoek van zijn moeder Gaia, zijn vader Oeranos ontmant en zelf de heerschappij overneemt.
Tijd 7

De tegenhanger van Chronos is Kairos. Hij wordt beschouwd als zoon van Zeus, maar wordt ook zoon van Chronos genoemd. In de mythologische verhalen speelt hij geen rol van betekenis. Pas door een bronzen beeld van Lysippos van Sicyon, de hofbeeldhouwer van Alexander de Grote in de 4e eeuw voor Christus, kreeg hij een late plek in de Olympische godenhemel. 

Kairos is evenals Chronos een personificatie van de tijd, maar dan van de innerlijke tijdsbeleving, die los staat van de kloktijd. Hij vertegenwoordigt de gelegenheid, het juiste moment om iets voor elkaar te krijgen. Hiervoor is aandacht, rust en concentratie nodig. Pas dan biedt Kairos kansen voor een doorbraak, voor vernieuwing, schoonheid, inzicht en daadkracht. Kenmerkend voor de beleving van Kairos is, dat we achteraf nauwelijks besef hebben van de (meetbare) tijdsduur.

Kairos is altijd jong en mooi, want er is steeds weer een nieuwe gelegenheid die schoonheid voort kan brengen. Hij wordt meestal afgebeeld zonder kleren en kaal, afgezien van een haarlok op zijn voorhoofd. De betekenis hiervan is, dat je een kans kunt grijpen als je hem aan ziet komen, maar achteraf is er geen mogelijkheid om die weer terug te halen. Net als Hermes wordt hij vaak afgebeeld met vleugels aan zijn voeten, omdat de gelegenheid snel weer voorbij is. Zijn symbolen zijn het scheermes en de weegschaal, wat benadrukt dat de gelegenheid een kritiek moment is: scherp onderscheidend en doorslaggevend voor het vervolg. Tijd 8
Kairos wordt ook weergegevens als 'Caerus', een vertaling van de naam naar het Latijn. De Romeinse equivalenten zijn de godin Occasio en de god Tempus. Ook Fortuna wordt met hem vergeleken.
Spontane ingevingen, goede ideeën en verhelderende inzichten komen vooral op momenten dat we even de tijd 'vergeten', dat we wegdromen, voor ons uit staren, opgaan in een mooi stuk muziek, een fietstocht of wandeling door de natuur maken. Als we de tijd nemen, bezinnen, reflecteren, mediteren en het idee van tijd verliezen, kunnen we helemaal in het nu zijn en beseffen dat er uren zijn verstreken, zonder dat we het merkten.

Chronos en Kairos, de twee gezichten van tijd. Chronos is overduidelijk in ons leven aanwezig. Kairos is vaak ver te zoeken. Lege momenten worden al snel opgevuld met onze telefoon en tv, met sociale media of games.
Beide tijdsbelevingen, Chronos en Kairos, zijn zinvol en waardevol en het gaat uiteraard om het vinden van de juiste balans. Chronos hebben we nodig om ons sociaal en maatschappelijk leven in te richten. Zonder Chronos zouden we niet op hetzelfde moment bij die vergadering of dat concert zijn. Maar Chronos schiet ook tekort, want tijd is immers niet alleen maar ruimtelijk en in blokjes van precies hetzelfde op te delen. Tijd 'duurt' net als wijzelf en alles wat we doen. Tijd duurt soms korter en soms langer; hij is gevuld en gekleurd. De neutrale kloktijd brengt de ervaren en geleefde tijd in de verdrukking.

Door Kairos ontstaat vernieuwing en bevlogenheid. Hij is aanwezig als we niet op de klok kijken, maar ondergedompeld worden in wat we doen. Deze ervaring van tijd is moeilijk te omlijnen. Het staat voor het juist ogenblik, voor creativiteit en vernieuwing. Een tijd waarin je de tijd even vergeet en geconcentreerd bent, in een boek, in mooie muziek of in de ogen van je geliefde opgaat. Kairos is bijvoorbeeld ook het moment dat een vastgeroest patroon ineens losschiet en er iets nieuws ontstaat, doordat je opeens vanuit een andere invalshoek kunt kijken. Dit gebeurt onverwacht en ongepland. Kairos is persoonlijk en voor iedereen anders.
De balans tussen Chronos en Kairos is die tussen meetbare en ervaarbare tijd, tussen resultaat- en procesgerichtheid, tussen lineaire en innerlijke tijd en de balans tussen actie en bezinning.

 

Op verhaal komen met Kairos

Het Griekse woord 'σχολή' (skholḗ) betekent letterlijk 'vrije tijd' of 'niets doen' om tot iets nieuws te komen. Van dit Griekse woord is ons woord 'school' afgeleid. De meeste scholieren en studenten zullen zich niet herkennen in de oorspronkelijke betekenis van het woord school. De druk om te presteren, op tijd klaar te zijn met opdrachten en goede cijfers te halen wordt naarmate de schooltijd vordert steeds hoger.
Vroeger waren onze leraren verhalenvertellers. Met een verhaal werd nieuwe lesstof geïntroduceerd en door het verhaal in zich op te nemen, kon de leerling zich een beeld vormen. Een verhaal heeft een begin en een einde. De verteller richt zich op zijn gehoor en past het verhaal aan zijn omgeving aan. Het is een samenhangend geheel en daarom beter te onthouden dan een opsomming van feiten. Maar goed luisteren naar een verhaal is hard werken. De luisteraar moet hoofd- en bijzaken van elkaar scheiden, evenals verbale en non-verbale elementen. Een verhaal is begrensd. Het eindigt en daarna is er weer ruimte voor een nieuw verhaal.
Maar de verhalen zijn grotendeels verdwenen. De leraren hebben geen tijd meer voor verhalen, omdat zij teveel andere taken hebben gekregen en veel leerlingen zijn niet meer in staat te luisteren. Zij lijden aan sociale-media-verslaving en digibesitas. Zij moeten nodig weer op verhaal komen. 'Op verhaal komen' betekent op adem komen, tot rust komen, om zich daarna weer met iets nieuws bezig te kunnen houden, een nieuw verhaal te kunnen ontvangen.

 

Hoe valt Kairos te verklaren?

Met onze zintuigen ervaren we de wereld. We zien kleuren, horen geluiden, proeven smaken, ruiken geuren en voelen texturen.
Maar welk gevoel of welke zintuigen gebruiken we bij het waarnemen van de tijd? Dat is zeker niet gekoppeld aan één bepaald zintuig. Sterker nog, het lijkt vreemd om te zeggen dat we tijd kunnen zien, horen of voelen passeren. Zelfs als we al onze zintuigen voor een tijdje afsluiten, kunnen we nog steeds het verstrijken van de tijd ervaren door het veranderende patroon van ons enken. Misschien hebben we los van de vijf zintuigen een speciale functie voor het ervaren van tijd. Ook is het mogelijk dat we tijd waarnemen door middel van andere dingen.

Eigenlijk nemen we niet tijd als zodanig waar, maar de veranderingen of gebeurtenissen ín de tijd. Er zijn verschillende processen die ons bewust maken van tijd, die invloed hebben op de manier waarop we denken wat tijd echt is. Bij onze tijdwaarneming lijkt het logisch om te spreken van het waarnemen van de ene gebeurtenis na de andere (de donderslag als volgt na bliksemflits). Maar bij het horen van een kort stukje muziek, lijken we dat te horen op één en hetzelfde moment. Daarnaast horen we - omdat een stukje is met een tijdsduur en geen los akkoord - ook de afzonderlijke noten als opeenvolgend en dus als iets dat zich over een zekere tijdsduur uitstrekt. Dat betekent dat onze perceptie van de tijdsduur van onlosmakelijk verbonden is met het geheugen. Een van de kenmerken van een gebeurtenis in ons geheugen (en misschien in het bijzonder onze herinnering aan het begin en einde ervan) is, dat we in staat zijn om hiermee een overtuiging te vormen over de duur ervan. Kennelijk zijn we in staat iets waar te nemen als langer durend dan het moment van nu. We meten de gebeurtenis of het tijdsinterval onafhankelijk van de geest middels een psychologische proces.

Een secondewijzer zien bewegen is iets anders dan zien dat de uurwijzer is verplaatst. Het is niet zo, dat we de huidige positie van de secondewijzer zien en herinneren waar die een seconde geleden was: we zien gewoon de beweging zelf. Hieruit kunnen we het volgende afleiden:
1. We nemen beweging waar.
2. Wat wij waarnemen, zien we in het hier en nu.
3. Beweging heeft een tijdsduur.
Dus: Wat we waarnemen als één moment vindt plaats gedurende een tijdsduur. En hierin ligt Kairos besloten. Want Kairos vinden we als de Chronos-tijd vergeten. En waar gebeurt dat? Juist in het luisteren naar muziek, waarbij de niet meer de afzonderlijke noten in chronologische volgorde horen, maar opgaan in het geheel. Of bij het lezen van een boek, waarbij we niet meer woord voor woord en zin voor zin lezen, maar verdwijnen in het verhaal...

 

Een begin, een beginsel, een visie

Als we een plan hebben dat we willen realiseren, een gedachte die we willen volgen, hebben we tijd nodig. Veel mensen stellen het beginnen aan het uitvoeren ervan keer op keer uit. Maar intussen gebeurt er al wel het een en ander in je hoofd. We denken na over de aanpak, maken ons een voorstelling van het resultaat en proberen een beeld te vormen van de verschillende fases in het project. Mijmeren en dagdromen zijn essentiële fasen in dit proces. En als je dan echt begint, heb je al een heleboel voorwerk gedaan, een uiterst belangrijk onderdeel van het proces: een goed begin is het halve werk.

Het woord begin is verwant aan het woord beginsel. Een beginsel is de basis van een theorie of systeem met normen, regels en principes waar je je aan wilt houden. Een nieuw begin heeft een duidelijk beginsel nodig en je reflecteert op beginselen om tot een visie te komen. Een visie is iets anders dan 'de olifant die het uitzicht belemmert', zoals Rutte dat in zijn H.J.Schoo-lezing in 2013 aan het begin van zijn regeerperiode noemde. Het tegenovergestelde is waar: Een visie biedt juist een vergezicht!

Maar er is meer nodig voor een nieuw begin: Om te beginnen moed, en vervolgens overtuigingskracht, energie, enthousiasme en de juiste timing.
We komen pas in beweging als we iets willen veranderen. We zien dat iets beter kan en daar ontwikkelen we een visie op. Het vereist moed om met een nieuw initiatief te starten, want vaak stuiten we op bestuurders die liever de bestaande structuur in stand houden. We moeten niet te conformistisch zijn en alle betrokkenen ervan overtuigen dat verandering noodzakelijk, of op z'n minst zinvol is. Moed is ook nodig om 'nee' te zeggen, en dat roept vaak weerstand op. Dan hebben we overtuigingskracht en energie nodig om vol te houden.
Kritiek is een belangrijke voorwaarde voor creativiteit. En overtuigen doe je met enthousiasme en een positief verhaal. Enthousiasme komt voort uit inspiratie, bezieling en levenskracht.

Intuïtie is noodzakelijk op het beslissende moment, net als de rationele analyse. Intuïtie is empathisch bewustzijn. Voelen wat er in de lucht hangt, wat nodig is. Intuïtie zit tussen kennen en voelen in, het is een invoelend denken dat bijdraagt aan een menselijker samenleving.

Met het belang van de juiste timing komen we weer terug bij Kairos. Het Kairos-moment is het juiste moment om 'ja' te zeggen, om een nieuw inzicht te verzilveren. Voor dat beslissende moment is intuïtie noodzakelijk, net zoals de rationele analyse vooraf van belang is. 'Komt tijd, komt raad' is een oud gezegde. Intuïtie is empathisch bewustzijn, voelen wat er in de lucht hangt, wat nodig is. Intuïtie zit tussen denken en voelen in, het is een invoelend denken of een gevoel dat met de juiste ingeving wordt bevestigd.

Tijd 9a Tijd 9b
Op de klokkentoren van de Beurs van Berlage staan twee spreuken:'
Beidt Uw Tijd' en 'Duur Uw Uur'.
Beide bedoelen ze hetzelfde: 'Blijf waakzaam, doe niets overhaast, maar grijp je kans als die zich voordoet'.
Volgens oud gebruik slaat de klok vlak voor het moment dat de beurshandel gaat beginnen. Vroeger was dat om 13:30 uur; tegenwoordig is dat van 8:55 - 9:00 uur.

 

Tijd in de horoscoop

Een horoscoop (letterlijke betekenis: 'kijken naar het uur') zelf is een momentopname van een bepaald moment in de tijd. Deze laat zien hoe dat specifieke moment er aan de sterrenhemel uitzag.
Chronos en Kairos worden in de horoscoop weerspiegeld door Saturnus en Neptunus, met Uranus als schakelaar. Maar ook Mars en Venus vertegenwoordigen facetten van de tijd. Met Mars zijn we actief, willen we verder, opschieten en nemen we vaak te weinig tijd om dingen voor te bereiden, te doen of af te ronden. Met de tegenpool Venus nemen we juist meer de tijd, tijd om te luisteren, om ons af te stemmen, tijd om te rusten, te luieren, te genieten. De transits en progressies laten de tijden van verandering zien.

 Tijd 10

Waar is Kairos?

Van de oude Grieken tot aan de Verlichting bestonden Chronos en Kairos naast elkaar. Gaandeweg is Chronos steeds meer ruimte in gaan nemen. In de negentiende eeuw zijn we arbeid gaan meten in kloktijd en moeten we steeds meer presteren in dezelfde hoeveelheid tijd om de economische groei te bevorderen. Zo is tijd gaandeweg onze vijand geworden. En hoewel er in de loop van de tijd vele tijdbesparende machines en apparaten zijn gekomen, hebben we minder tijd dan ooit tevoren. Nog altijd regeert Chronos.

Jaarlijks worden er in Nederland miljarden uitgegeven aan maatregelen tegen stress, vermoeidheid, burn-out en concentratie-problemen. Uit onderzoek blijkt dat één op de drie kinderen in Nederland last heeft van stress. Onze samenleving wordt gedicteerd door technologische ontwikkelingen. Daar hebben we baat bij. We zijn bereikbaarder geworden en hebben gemakkelijk en snel toegang tot veel informatie. Maar onze verhouding met de digitale wereld is scheefgegroeid. Daardoor zijn we permanent aan het werk, worden we steeds vermoeider en hebben we steeds meer last van verslavingsproblemen. Er is iets mis gegaan in onze relatie met tijd.

We hebben Kairos nodig. Dat is de tijd, die tot leven komt als de klokken zwijgen. Dan is er tijd voor echte aandacht, tijd om tot rust, tot dagdromen, tot een visie te komen. Kairos is de stilte in de tijd. Kairos is jouw tijd. Je vindt hem weer door één ochtend in de week niet in te vullen. door paar uur per dag je telefoon uit te zetten, door af en toe niets te doen, door te luisteren naar muziek, een verhaal te lezen, te wandelen, naar de wolken te staren of te dagdromen.
Tijd 11En misschien, heel misschien vind je dan opeens in Kairos, onverwacht, hét moment, met een ingeving, een idee, een inzicht waar je warm en enthousiast van wordt, waar je energie van krijgt, waarmee je je weer kunt opladen.

 

De tijd duurt één mens lang
Remco Campert

 

Hans Planje
juli 2017

 

Bronnen:

Joke J. Hermsen - Kairos, een nieuwe bevlogenheid - Arbeiderspers, 2014
J.J.A. Mooij - Tijd en Geest, een geschiedenius - Agora, 2001
Lorraine G. Allen - The Perception of Time - Perception & Psychophysics nr. 26, 1979
Stanford Encyclopedia of Philosophy - The Experience and Perception of Time, 2000 & 2015

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Inhoud ©1992 - 2018 Hans Planje
Hans Planje     E:      T: 053-4772532